POM w Olszanicy: jubileusz 75-lecia i historia zakładu maszynowego

Państwowy Ośrodek Maszynowy w Olszanicy był zakładem, który przez dekady wspierał mechanizację rolnictwa w południowo-wschodniej Polsce, a dziś jego działalność należy już do przeszłości. Jubileuszowe spotkanie byłych pracowników zorganizowane z okazji 75-lecia POM odbyło się w Domu Ludowym w Olszanicy, a przygotowało je Stowarzyszenie Miłośników Olszanicy i Okolic.

Czym był Państwowy Ośrodek Maszynowy w Olszanicy?

POM był placówką zajmującą się przede wszystkim obsługą techniczną rolnictwa. Do jego zadań należało szkolenie pracowników kółek rolniczych, prowadzenie napraw maszyn oraz wykonywanie przeglądów technicznych. Dla małych gospodarstw i spółdzielczych struktur z powiatu leskiego oznaczało to dostęp do fachowej pomocy, której w tamtym czasie nie było łatwo znaleźć w pobliżu.

Jak daleko sięgał zasięg obsługi?

Zakres działania ośrodka obejmował powiat leski, czyli 13 gromad, m.in. Olszanicę, Lesko i Baligród. W Baligrodzie funkcjonowała filia zakładu, co pokazuje, że POM działał na sporym obszarze, a nie wyłącznie w jednej miejscowości.

Rodzaj obsługi	Liczba jednostek
Kółka rolnicze	52
Państwowe Gospodarstwa Rolne	5
Gromady w powiecie leskim	13

Jak zmieniała się załoga zakładu?

Zatrudnienie w POM rosło wraz z rozwojem produkcji. W grudniu 1951 roku w zakładzie pracowało 30 osób, w 1986 roku już 256, a w okresie największego rozwoju załoga liczyła 356 osób, wliczając uczniów szkoły przyzakładowej.

Okres	Liczba pracowników
Grudzień 1951	30
1986	256
Okres rozwoju produkcji	356 (wraz z uczniami)

Te liczby dobrze pokazują skalę przemian: w ciągu kilkunastu lat zakład przeszedł z niewielkiej ekipy do dużej, dobrze zorganizowanej struktury.

Jak wyglądała droga zawodowa pracownika POM?

Marian Feresztyn, dziś viceprezes Stowarzyszenia Miłośników Olszanicy i Okolic, rozpoczął pracę w Olszanicy w 1963 roku. Był absolwentem technikum mechanizacji rolnictwa i trafił do zakładu na podstawie nakazu pracy. Jego zadaniem była obsługa 52 kółek rolniczych w powiecie leskim, co dobrze ilustruje, jak rozległe były obowiązki techników tamtej epoki.

Warto wiedzieć, że szkolenie kadr dla rolnictwa odbywało się również lokalnie. W Lesku działała szkoła zawodowa kształcąca mechaników maszyn rolniczych, mechanizatorów, ślusarzy i spawaczy, czyli zawody bezpośrednio związane z pracą POM.

Co z działalnością tartaczną POM?

Zakład prowadził usługi tartaczne do 1967 roku. Następnie trak został przekazany Kółku Rolniczemu w Olszanicy, co pokazuje, jak wyposażenie i usługi przechodziły z państwowej jednostki do lokalnych organizacji rolniczych.

Co to oznacza dla Ciebie?

Dla czytelników zainteresowanych historią regionu spotkanie w Olszanicy jest dobrym przykładem tego, jak lokalne wspomnienia mogą uzupełniać oficjalne dokumenty. Zakłady takie jak POM rzadko trafiają do podręczników, a ich dawni pracownicy często są jedynymi, którzy pamiętają szczegóły codziennej pracy. Jeśli planujesz wyprawę po Bieszczadach, warto zajrzeć do Olszanicy i poznać miejsca związane z mechanizacją rolnictwa w regionie. Pomagają w tym lokalne stowarzyszenia, które od lat dokumentują dziedzictwo wsi i przygotowują wydarzenia dla mieszkańców oraz gości.